Bác sĩ sản phụ khoa chia sẻ cách giảm cân sau sinh an toàn khi đang cho con bú
Read more: Giảm cân sau sinh khi đang cho con bú: làm sao cho an toàn (góc nhìn của bác sĩ)Tôi từng là một bà mẹ soi gương mà không nhận ra chính mình.
Qua hai lần sinh con, cân nặng của tôi tăng lần lượt mười hai rồi mười bốn ký. Sau bé đầu, đúng lúc vừa mở phòng mạch và hay ăn khuya, tôi mắc kẹt ở mức cân đó suốt mấy năm trời, mặc mãi một size áo rộng. Là bác sĩ sản phụ khoa, tôi hiểu cơ thể mình về mặt lý thuyết — nhưng làm mẹ bỉm sữa rồi tôi mới thấm: giảm cân sau sinh khó gấp nhiều lần so với những gì sách vở mô tả, nhất là khi bạn vẫn đang cho con bú và không được phép làm liều.
Vì sao “không được làm liều”? Vì lúc này mọi thứ bạn đưa vào người đều có thể đi qua sữa mẹ. Và đó cũng là lý do tôi viết bài này.
Sau sinh, cơ thể mẹ cho con bú cần gì
Cho con bú không phải là rào cản của việc giảm cân — thực ra nó là đồng minh. Mỗi ngày, việc tạo sữa tiêu tốn thêm khoảng ba trăm đến năm trăm ca-lo. Nghĩa là nếu ăn uống hợp lý, nhiều mẹ giảm cân từ từ một cách tự nhiên mà vẫn đủ sữa cho con.
Điều nguy hiểm là khi mẹ nôn nóng và ép cân quá nhanh. Nhịn ăn kham khổ, cắt khẩu phần xuống quá thấp sẽ khiến cơ thể hiểu lầm là đang “đói kém” và có thể làm giảm lượng sữa, đồng thời khiến mẹ kiệt sức, cáu gắt, rụng tóc. Nguyên tắc an toàn tôi luôn nói với các mẹ là: giảm từ từ, khoảng nửa ký mỗi tuần là đẹp, và đừng để khẩu phần tụt xuống dưới mức cơ thể cần để nuôi con.
Bốn việc đơn giản mà hiệu quả hơn mọi “thần dược”:
- Ưu tiên chất đạm và rau xanh trong mỗi bữa — no lâu, ổn định đường huyết, đỡ thèm vặt.
- Uống đủ nước, nhất là quanh cữ bú, vì mẹ cho con bú rất dễ nhầm khát thành đói.
- Ngủ tranh thủ khi con ngủ — thiếu ngủ làm tăng hormone gây thèm ăn, đây là kẻ phá hoại thầm lặng.
- Vận động nhẹ và đúng thứ tự: sau sinh nên bắt đầu từ phục hồi sàn chậu và đi bộ, rồi mới tăng dần, thay vì lao vào tập nặng ngay.
Bản thân tôi, khi quyết tâm lấy lại chính mình, đã học nghiêm túc về ăn uống lành mạnh và giảm được mười ký trong ba tháng — nhưng điều quý hơn con số là tôi tìm lại sự tự tin. Từ đó tôi bắt đầu chạy bộ, đến nay đã hoàn thành hai giải full marathon bốn mươi hai cây số. Tôi kể không phải để khoe, mà để bạn tin rằng: giảm cân sau sinh làm được, bằng con đường bền vững chứ không phải đường tắt.
Còn các viên thảo dược “ức chế thèm ăn” thì sao?
Đây là câu hỏi tôi được hỏi nhiều nhất, và cũng là chỗ tôi muốn bạn đọc thật kỹ.
Trên thị trường có rất nhiều sản phẩm quảng cáo là “thảo dược tự nhiên giúp giảm thèm ăn”, trong đó nổi tiếng nhất là Hoodia — một loài cây xương rồng vùng Nam Phi. Nghe “thảo dược tự nhiên” nhiều mẹ mặc định là lành, nhưng tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn cho mẹ đang cho con bú.
Sự thật y khoa cần nói thẳng: hiện chưa có nghiên cứu nào đánh giá độ an toàn của Hoodia trên phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Chính vì thiếu dữ liệu này mà các tổ chức y tế khuyến cáo nhóm mẹ cho con bú không nên dùng Hoodia, và nên hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thực phẩm chức năng giảm cân nào. Với tôi, nguyên tắc rất đơn giản: khi chưa có bằng chứng an toàn cho em bé, thì không đánh đổi.
Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn Hoodia là gì, hoạt động ra sao và vì sao câu chuyện “có nên dùng khi đang cho con bú” lại nhiều tranh cãi đến vậy, một đồng nghiệp của tôi đã viết một phân tích chi tiết về Hoodia và việc cho con bú mà tôi thấy đáng đọc. Đọc để hiểu và cẩn trọng, chứ không phải để tự ý dùng — mọi quyết định liên quan đến thuốc hay thực phẩm chức năng trong giai đoạn cho con bú, hãy hỏi bác sĩ của bạn trước.
Điều tôi muốn bạn mang về
Cơ thể sau sinh không phản bội bạn — nó vừa làm một việc phi thường là tạo ra một sinh linh. Hãy đối xử với nó bằng sự kiên nhẫn. Ăn đủ và đúng, ngủ khi có thể, vận động nhẹ nhàng, và cho mình thời gian. Vóc dáng sẽ quay lại, chỉ là theo nhịp an toàn cho cả mẹ lẫn con.
Và mỗi khi bị cám dỗ bởi một lời hứa giảm cân thần tốc, hãy nhớ câu hỏi quan trọng nhất của giai đoạn này: thứ này có an toàn cho con mình đang bú không? Nếu chưa có câu trả lời chắc chắn, thì chưa vội.
Tôi là bác sĩ Mai Phương, và tôi mong đồng hành cùng bạn qua giai đoạn đẹp mà cũng nhiều thử thách này.
Khuyến cáo: Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ. Trước khi dùng bất kỳ thực phẩm chức năng hay thuốc giảm cân nào trong thời gian cho con bú, bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trực tiếp.