Category: Khám thai

Posted on

Kiệt sức sau sinh vì con ốm vặt liên miên: mẹ không hề làm gì sai

Kiệt sức sau sinh vì con ốm vặt liên miên: mẹ không hề làm gì sai

Tuần trước ở phòng khám, có một người mẹ bế bé tám tháng tuổi đến tái khám sau sinh. Hồ sơ ghi chị đến vì rối loạn kinh nguyệt, nhưng ngồi chưa ấm chỗ chị đã kể một mạch chuyện khác: từ ngày con đi nhà trẻ, tháng nào con cũng ốm một đợt, hết sổ mũi lại ho, hết ho lại sốt. Chị thức đêm liên tục, cơm ăn bữa đực bữa cái, người sụt gần bốn ký so với hồi đầy tháng con. Rồi chị chốt lại bằng một câu mà bác sĩ nghe xong phải đặt bút xuống: “Chắc tại em vụng, chăm con không nên thân, nên con mới ốm hoài, mà em cũng chẳng còn ra hồn người nữa bác ạ.”

Câu đó không phải của riêng chị ấy. Nó là câu của rất nhiều người mẹ đang vừa bế con ốm vừa tự chấm điểm mình. Hôm nay bác sĩ viết bài này để nói cho rõ hai chuyện: con ốm vặt không phải lỗi của mẹ, và cái mệt của mẹ xứng đáng được chăm sóc nghiêm túc chứ không phải để cắn răng chịu.

Con hay ốm vặt, có phải tại mẹ chăm chưa tốt không?

Trả lời thẳng để chị nhẹ lòng ngay: không phải. Y văn nhi khoa nói điều này rất rõ. Theo Hội Nhi khoa Hoa Kỳ, trẻ có thể ốm tới tám đến mười đợt cảm mỗi năm trong hai năm đầu đời, còn tài liệu của Y tế Anh quốc cũng ghi nhận con số tương tự ở trẻ nhỏ. Nghĩa là một em bé cứ dăm ba tuần lại sụt sịt một trận, nhất là khi mới đi nhà trẻ, đang nằm đúng trong khoảng bình thường của tuổi này.

Vì sao vậy? Vì hệ miễn dịch của con không sinh ra đã hoàn chỉnh, nó phải học. Mỗi đợt sổ mũi, mỗi trận ho là một buổi học của hệ miễn dịch, để vài năm nữa con cứng cáp dần và ốm thưa hẳn ra. Con ốm không phải vì mẹ vụng, mà vì con đang lớn theo đúng cách cơ thể con người vẫn lớn.

Về phần bệnh của con, bác sĩ muốn giới thiệu với chị một đồng nghiệp mà bác sĩ quý cách anh nói chuyện với cha mẹ. Anh là ThS.BS Phùng Tiến Hiệu, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng với hơn 20 năm kinh nghiệm, công tác tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, hiện phụ trách chuyên môn Phòng khám Tai Mũi Họng Bác sĩ Hiệu ở Long Biên, Hà Nội, và có nhiều năm điều trị bệnh hô hấp trẻ em. Anh soạn hẳn một tài liệu tặng cha mẹ, đặt cái tên mà bác sĩ đọc xong thấy đúng ý mình muốn nói với các mẹ: Con ốm hoài, mẹ không hề làm gì sai. Trong đó anh giải thích lý do thật sự khiến trẻ hay ốm vặt, năm sai lầm cha mẹ hay mắc khi chăm con bệnh và những dấu hiệu cần đưa con đi khám. Tài liệu miễn phí, chị chỉ cần để lại thông tin là nhận được, rất đáng đọc trong những đêm trông con sốt.

Phần của con tạm yên tâm rồi. Giờ đến phần mà gần như không ai hỏi giúp chị: người mẹ đang ôm đứa con ốm ấy thì sao?

Vì sao chăm con ốm khiến mẹ kiệt sức nhanh đến vậy?

Nhiều chị thắc mắc sao mình mệt nhanh thế, người ta cũng chăm con mà đâu đến nỗi. Bác sĩ giải thích thế này: cái mệt của chị không phải một khoản, nó là ba khoản cộng dồn.

Khoản thứ nhất là thiếu ngủ kéo dài. Con ốm thì đêm nào cũng dậy dăm bảy bận, giấc ngủ của mẹ bị băm vụn ra, mà giấc ngủ chắp vá thì không hồi sức được như giấc ngủ liền mạch.

Khoản thứ hai là cơ thể sau sinh của chị vốn chưa hồi phục xong. Cuộc sinh nào cũng lấy đi của mẹ một lượng máu, nhiều mẹ còn thiếu máu thiếu sắt âm ỉ hàng tháng sau sinh mà không biết. Mẹ đang cho con bú thì mỗi ngày còn chuyển một phần canxi và dưỡng chất qua sữa cho con. Tức là chị đang chạy một quãng đường dài với cái bình xăng chưa kịp đổ đầy.

Khoản thứ ba là lo âu. Con sốt một đêm, mẹ căng thẳng một đêm. Sự căng thẳng ấy cũng tiêu tốn năng lượng thật sự, không kém gì việc thức trắng.

Ba khoản này cộng lại, mẹ kiệt sức là chuyện dễ hiểu, không phải vì chị yếu hơn người khác. Nhưng có một điều bác sĩ cần chị đọc kỹ phần tiếp theo: có những cái mệt không còn là mệt thường nữa.

Kiệt sức sau sinh kéo dài: khi nào không còn là chuyện thiếu ngủ?

Ở phòng khám, khi một người mẹ nói “em mệt lắm”, bác sĩ không bao giờ gật đầu cho qua với câu “mẹ bỉm ai chẳng thế”. Vì sau cái mệt ấy có thể là vài chuyện cần được khám hẳn hoi.

Thứ nhất là thiếu máu thiếu sắt. Nếu chị hay hoa mắt chóng mặt khi đứng dậy, da xanh, môi nhợt, leo cầu thang là hụt hơi, thì nên đi thử công thức máu thay vì đoán mò.

Thứ hai là viêm tuyến giáp sau sinh, một rối loạn nội tiết mà theo Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ gặp ở khoảng năm đến mười phần trăm phụ nữ trong năm đầu sau sinh. Tuyến giáp là nơi điều khiển mức năng lượng của cả cơ thể. Khi nó trục trặc, chị có thể hồi hộp, sút cân, khó ngủ ở giai đoạn đầu, rồi chuyển sang mệt lả, tăng cân, rụng tóc, sợ lạnh ở giai đoạn sau. Cái đáng nói là những triệu chứng này giống hệt “mệt do chăm con” nên hay bị bỏ qua, trong khi chỉ cần một xét nghiệm máu đơn giản là biết.

Thứ ba là trầm cảm sau sinh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cứ khoảng tám người mẹ sau sinh thì có một người gặp vấn đề sức khỏe tâm thần, phổ biến nhất là trầm cảm. Nếu chị buồn bã, trống rỗng, không còn thiết tha điều gì kéo dài quá hai tuần, đó không phải “tại em nghĩ quẩn”, đó là một tình trạng y khoa có thật và điều trị được.

Bác sĩ kể chị nghe chuyện của chính mình. Bác sĩ là mẹ của hai em bé, và sau sinh, dù làm nghề y hẳn hoi, bác sĩ cũng từng có giai đoạn nhìn vào gương không nhận ra mình: người nặng nề, đầu óc lúc nào cũng đặc quánh chuyện con, còn bản thân thì xếp cuối danh sách, mà danh sách thì không bao giờ chạy đến cuối. Phải đến khi bác sĩ nghiêm túc coi sức khỏe của mình là một việc cần làm, ăn uống tử tế lại, đi kiểm tra hẳn hoi, rồi tập chạy bộ từng chút một, mọi thứ mới sáng dần ra. Sau này bác sĩ chạy được cả những giải dài, nhưng điều quý nhất không phải tấm huy chương, mà là bài học rằng người mẹ chỉ chăm con tốt được khi chính mình còn sức. Kinh nghiệm ấy, cộng với hơn mười sáu năm làm sản phụ khoa, khiến bác sĩ tin chắc một điều: mẹ kiệt sức không phải cái giá đương nhiên của tình mẫu tử.

Vậy trong lúc con đang ốm, mẹ tự đỡ mình bằng cách nào, bác sĩ gói lại thành mấy việc cụ thể ngay đây.

Mẹ tự cứu mình thế nào khi con đang ốm? Checklist nhỏ cho mẹ

  • Ngủ ké giấc con. Con thiu thiu là mẹ đặt lưng, đừng tranh thủ dọn nhà. Nhà bừa một tuần không sao, mẹ sập nguồn thì cả nhà sao.
  • Chia ca đêm. Nói thẳng với chồng hoặc người thân: đêm nay anh canh nửa đầu, em nửa sau. Nhờ giúp không phải là vụng, đó là biết điều phối.
  • Không bỏ bữa. Mẹ mệt hay nuốt không nổi, nhưng bỏ bữa là cách nhanh nhất để kiệt thêm. Chị có thể xem lại bài mẹ sau sinh nên bổ sung gì, con nên bổ sung gì để biết mình cần gì trong giai đoạn này.
  • Uống đủ nước, nhất là mẹ đang cho con bú.
  • Hạ chuẩn mọi việc không tên. Cơm có thể đặt, nhà có thể bừa, tin nhắn có thể trả lời muộn. Tuần con ốm, mẹ chỉ cần làm hai việc: chăm con và giữ mình.
  • Đừng bỏ lịch khám của chính mẹ. Con ốm mấy mẹ cũng đưa đi khám bằng được, còn lịch tái khám sau sinh của mình thì hoãn hết lần này lần khác. Hành trình phục hồi sau sinh của mẹ cũng cần được theo dõi y như con vậy.

Checklist này giúp mẹ đỡ đuối trong những tuần cao điểm. Nhưng có những dấu hiệu thì không chờ checklist nào cả, chị cần nhớ phần dưới đây.

Khi nào mẹ và con cần đi khám ngay

Với con, đưa bé đi khám ngay khi: sốt cao khó hạ hoặc co giật, thở nhanh, thở rút lõm ngực, li bì khó đánh thức, bỏ bú bỏ ăn, môi tái, hoặc bất cứ khi nào trực giác mách chị “con không ổn”. Trực giác của người mẹ là một dấu hiệu lâm sàng thật sự, đừng ngại bị nói là lo xa.

Với mẹ, đừng chờ đợi nếu có: sốt, sản dịch bất thường trở lại hoặc có mùi hôi, hoa mắt chóng mặt nhiều hay ngất, hồi hộp đánh trống ngực, sút cân nhanh không rõ lý do, buồn bã trống rỗng kéo dài quá hai tuần, hoặc thoáng qua ý nghĩ làm hại bản thân. Điều cuối cùng ấy cần được nói ra với bác sĩ ngay, không xấu hổ, không trì hoãn.

Câu hỏi mẹ hay hỏi bác sĩ

Trẻ ốm bao nhiêu lần một năm là bình thường?
Trẻ nhỏ, nhất là hai năm đầu và giai đoạn mới đi nhà trẻ, có thể ốm tám đến mười đợt cảm mỗi năm. Điều cần theo dõi là mỗi đợt con có hồi phục tốt không, có tăng cân đều không, thay vì đếm số lần.

Mẹ kiệt sức có ảnh hưởng đến sữa không?
Có thể. Mệt mỏi và căng thẳng kéo dài ảnh hưởng đến phản xạ xuống sữa, nhiều mẹ thấy sữa giảm hẳn trong tuần con ốm. Mẹ được ngủ bù, ăn đủ và uống đủ nước là ba việc giữ sữa tốt nhất, hơn mọi món lợi sữa truyền miệng.

Mệt đến mức nào thì nên đi khám thay vì ráng chịu?
Nếu ngủ bù vài đêm mà người vẫn lả, kèm hoa mắt, hồi hộp, rụng tóc nhiều, sợ lạnh, hoặc tâm trạng xuống kéo dài quá hai tuần, chị nên đi khám và làm xét nghiệm máu cơ bản. Mệt kiểu đó ít khi tự hết bằng cố gắng.

Kiệt sức sau sinh kéo dài bao lâu thì hết?
Không có con số chung cho mọi mẹ. Nếu được ngủ, được ăn, được san sẻ, đa số mẹ hồi sức dần trong vài tuần đến vài tháng. Kiệt sức dai dẳng nhiều tháng dù đã nghỉ ngơi là tín hiệu nên tìm nguyên nhân y khoa, đừng mặc định “tại mình yếu”.

Điều bác sĩ mong chị mang theo

Con ốm vặt là chặng đường gần như đứa trẻ nào cũng đi qua, và mẹ kiệt sức là điều rất thật nhưng không phải là điều mẹ buộc phải chịu một mình. Chị không làm gì sai cả. Chị chỉ đang thiếu một điều: được ai đó nhìn vào sức khỏe của chính chị một cách nghiêm túc.

Nếu chị đang trong giai đoạn ấy, mệt mãi không lại sức, người không còn là mình của trước kia, chị có thể ghé Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương để được kiểm tra sau sinh trọn vẹn: từ công thức máu, tuyến giáp khi cần, đến sàn chậu và tâm trạng của mẹ. Một buổi khám cho mẹ không lấy đi của con điều gì cả, ngược lại, nó trả về cho con một người mẹ còn sức để ôm con qua những trận ốm sau.

Những thông tin trong bài dựa trên tài liệu của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ về cảm lạnh ở trẻ em, Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ về viêm tuyến giáp sau sinh và Tổ chức Y tế Thế giới về sức khỏe tâm thần bà mẹ.

Cần bác sĩ đồng hành?

Chị có điều băn khoăn về thai kỳ, sau sinh hay nội tiết, cứ nhắn cho bác sĩ. Đọc bài chỉ giúp chị hiểu, còn thăm khám mới giúp chị yên tâm.

Hotline: 035 469 6368  ·  Zalo: 096 730 2427
Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương

Nhắn Zalo cho bác sĩ

Tài liệu tham khảo

Về tác giả

BS Mai Phương là bác sĩ chuyên ngành Sản phụ khoa với hơn 16 năm kinh nghiệm. Chị tốt nghiệp Bác sĩ Đa khoa Đại học Y Dược Huế (2009), Thạc sĩ Y học Sản phụ khoa Đại học Y Dược TP.HCM (2014), Bác sĩ Chuyên khoa II Sản phụ khoa (hoàn thành 12/2025), và đi sâu về lĩnh vực sàn chậu (chứng chỉ sàn chậu Bệnh viện Từ Dũ 2017, đào tạo tại Quảng Tây Trung Quốc 2024). Chị là mẹ của hai em bé và thăm khám, đồng hành cùng chị em tại Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương.

Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám và chỉ định trực tiếp của bác sĩ.

Posted on

Đau lưng khi mang thai: vì sao gần như mẹ bầu nào cũng gặp, và cách chăm sóc đúng

Đau lưng khi mang thai: vì sao gần như mẹ bầu nào cũng gặp, và cách chăm sóc đúng

Trong phòng khám thai, có một động tác bác sĩ nhìn thấy gần như mỗi ngày. Một mẹ bầu bước vào, một tay đỡ bụng, một tay chống ra sau lưng, ngồi xuống ghế thật chậm rồi khẽ nhăn mặt. Chưa cần chị mở lời, bác sĩ đã đoán được câu đầu tiên: “Bác ơi, sao em đau lưng quá, có sao không bác?”.

Đau lưng khi mang thai quen thuộc đến mức nhiều chị em coi nó là “chuyện đương nhiên của bà bầu” rồi âm thầm chịu đựng. Bác sĩ hiểu cảm giác đó bằng chính lưng của mình, vì qua hai lần mang thai, tăng 12 cân rồi 14 cân, bác sĩ cũng từng có những đêm xoay mãi không tìm được tư thế nằm cho đỡ mỏi. Nhưng chịu đựng trong mù mờ khác hẳn với hiểu rõ chuyện gì đang xảy ra trong cơ thể mình. Bài này bác sĩ viết để chị hiểu vì sao lưng mình đau, cách chăm sóc nào an toàn, và quan trọng nhất, khi nào cơn đau lưng không còn là chuyện bình thường nữa.

Vì sao đau lưng khi mang thai lại phổ biến đến vậy?

Câu trả lời nằm ở chỗ cơ thể mẹ đang làm ba việc lớn cùng một lúc, và cả ba đều đi qua cái lưng.

Thứ nhất là nội tiết. Ngay từ những tuần đầu, cơ thể mẹ tiết ra relaxin, một nội tiết tố có nhiệm vụ làm mềm và giãn các dây chằng, khớp vùng chậu để chuẩn bị đường ra cho em bé sau này. Relaxin làm rất tốt việc của nó, chỉ có điều nó không giãn riêng vùng chậu mà làm lỏng lẻo cả các khớp và dây chằng quanh cột sống. Khớp lỏng hơn nghĩa là cơ lưng phải gồng nhiều hơn để giữ vững, và cơ gồng lâu thì mỏi, thì đau. Estrogen và progesterone tăng cao trong thai kỳ cũng góp phần vào sự thay đổi này của hệ cơ xương khớp.

Thứ hai là trọng tâm cơ thể. Bụng lớn dần về phía trước kéo trọng tâm của mẹ đổ ra trước, cột sống thắt lưng phải ưỡn cong hơn để giữ thăng bằng, trong khi cơ bụng, nhóm cơ vốn chia lửa với cơ lưng, lại bị kéo giãn dần theo bụng bầu nên đỡ được rất ít. Toàn bộ gánh nặng dồn về khối cơ lưng dưới.

Thứ ba là chuyện canxi. Em bé cần canxi để xây xương, và nguồn canxi đó lấy từ mẹ. Nếu mẹ ăn uống không đủ, cơ thể sẽ ưu tiên con bằng cách rút dần canxi từ xương của mẹ, khiến hệ xương của mẹ đi qua thai kỳ trong tình trạng thiệt thòi.

Ba chuyện này cộng lại, chị sẽ thấy đau lưng khi mang thai không phải vì mẹ yếu hay “tại số”, nó là cái giá cơ học rất dễ hiểu của việc nuôi một em bé. Nhưng cơn đau ở đầu thai kỳ và cuối thai kỳ lại không giống nhau, và hiểu sự khác nhau đó sẽ giúp chị đỡ lo hơn nhiều.

Đau lưng khi mang thai 3 tháng đầu và 3 tháng cuối khác nhau thế nào?

Ở 3 tháng đầu, bụng còn nhỏ, cơn đau lưng lúc này chủ yếu do nội tiết. Relaxin và progesterone đã bắt đầu làm mềm dây chằng từ rất sớm, nên nhiều mẹ ngạc nhiên “bụng đã thấy gì đâu mà lưng đã mỏi”. Cảm giác thường là mỏi âm ỉ vùng thắt lưng, tăng khi ngồi lâu. Đau kiểu này phần lớn lành tính, nhưng vì 3 tháng đầu cũng là giai đoạn nhạy cảm, nếu đau lưng đi kèm ra máu hay đau bụng dưới thì chị cần đi khám ngay chứ đừng tự trấn an.

Sang 3 tháng cuối, nguyên nhân cơ học chiếm chỗ. Bụng đã lớn, cân đã tăng, trọng tâm đổ hẳn về trước, khớp vùng chậu giãn tối đa để chuẩn bị sinh. Nhiều mẹ đau lan xuống vùng chậu, vùng mông, có mẹ đau khớp mu, bước lên cầu thang hay trở mình ban đêm là nhói. Giai đoạn này cơn đau thường rõ hơn, dai hơn, và cũng là lúc mẹ dễ nhầm giữa đau lưng thông thường với cơn gò chuyển dạ, ranh giới mà lát nữa bác sĩ sẽ chỉ chị cách phân biệt.

Hiểu cơn đau của mình thuộc kiểu nào rồi, giờ đến phần chị chờ nhất: làm gì cho đỡ đau mà vẫn an toàn cho con.

Bà bầu đau lưng phải làm sao? Những cách chăm sóc an toàn tại nhà

Tin vui là phần lớn đau lưng thai kỳ cải thiện được bằng những việc rất đời thường, không cần đến thuốc. Đây là những điều bác sĩ vẫn dặn mẹ bầu ở phòng khám:

  • Sửa tư thế trước tiên. Đứng thẳng, không ưỡn bụng ra trước quá mức. Khi ngồi, chọn ghế có tựa lưng, kê thêm gối nhỏ sau thắt lưng, hai chân chạm đất. Tránh đứng hoặc ngồi một tư thế quá lâu, khoảng 30 đến 45 phút nên đứng dậy đi lại một chút.
  • Nằm nghiêng và làm bạn với gối ôm. Nằm nghiêng, ưu tiên nghiêng trái, kẹp một chiếc gối giữa hai đầu gối và một chiếc đỡ dưới bụng. Chiếc gối ôm dài cho bà bầu là khoản đầu tư đáng tiền nhất của cả thai kỳ.
  • Cúi nhặt đồ bằng đầu gối, không bằng lưng. Muốn nhặt gì dưới đất, chị ngồi xổm xuống bằng cách gập gối, giữ lưng thẳng, thay vì cúi gập người. Hạn chế bê vác nặng, việc nặng cứ để người nhà.
  • Đi giày bệt đế mềm. Tạm chia tay giày cao gót, vì nó đẩy trọng tâm ra trước thêm nữa, đúng cái hướng mình đang muốn tránh.
  • Vận động nhẹ đều đặn. Đi bộ chậm, bơi, yoga cho bà bầu đều giúp cơ lưng khỏe hơn và cơn đau dịu đi. Bác sĩ vốn là người có chạy bộ, nhưng khi mang thai bác sĩ cũng chuyển về đi bộ nhẹ nhàng, nghe cơ thể mình mà điều chỉnh, hôm nào mệt thì nghỉ.
  • Chườm ấm vùng thắt lưng. Túi chườm ấm hoặc vòi sen nước ấm chảy qua lưng khoảng 10 đến 15 phút giúp cơ giãn ra dễ chịu. Lưu ý chườm ấm vùng lưng chứ không chườm nóng lên bụng.
  • Cân nhắc đai đỡ bụng ở những tháng cuối. Với mẹ bụng lớn, đai nâng đỡ bụng giúp san bớt sức nặng cho cột sống. Chị nên hỏi bác sĩ khám thai của mình trước khi dùng để chọn loại và cách đeo phù hợp.

Còn thuốc giảm đau thì sao? Nguyên tắc của bác sĩ rất gọn: mẹ bầu không tự ý uống bất kỳ thuốc giảm đau nào, kể cả thuốc dán, thuốc xoa ngoài da, khi chưa hỏi bác sĩ đang theo dõi thai cho mình. Có loại dùng được, có loại chống chỉ định trong thai kỳ, và người quyết định phải là bác sĩ biết rõ hồ sơ thai của chị.

Những việc trên lo phần “chống đỡ” bên ngoài. Nhưng còn một phần chìm bên dưới cơn đau lưng mà nhiều mẹ bỏ quên, đó là bộ xương của chính mẹ đang được nuôi bằng gì.

Canxi cho bà bầu: phần chìm bên dưới cơn đau lưng

Như bác sĩ kể ở trên, em bé lấy canxi từ mẹ để xây xương, và nếu nguồn nạp vào không đủ thì xương mẹ là nơi bị rút. Theo nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng, phụ nữ mang thai cần khoảng 1.200mg canxi mỗi ngày, cao hơn hẳn lúc chưa mang bầu. Mẹ thiếu canxi kéo dài dễ bị chuột rút ban đêm, tê tay chân, đau mỏi lưng và xương khớp nhiều hơn, và chịu thiệt về lâu dài cho chính bộ xương của mình sau này.

Cách nạp canxi nền tảng nhất vẫn là bữa ăn: sữa và sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương, tôm tép, đậu phụ, vừng, rau lá xanh đậm. Đi kèm với canxi là vitamin D, chất giúp ruột hấp thu được canxi, vì ăn đủ canxi mà thiếu vitamin D thì cũng như chở hàng đến mà không có người mở cửa kho. Khi bữa ăn không gánh đủ, bác sĩ sẽ cân nhắc cho mẹ dùng thêm viên canxi và vitamin D, còn dùng loại nào, liều bao nhiêu, bắt đầu từ tuần thai nào thì phải dựa trên tình trạng của từng mẹ, chị đừng tự mua theo lời mách.

Riêng chuyện uống sữa và bổ sung canxi sao cho cơ thể thật sự hấp thu được, chứ không phải uống cho có, bác sĩ muốn giới thiệu với chị một đồng nghiệp mà bác sĩ quý ở sự nói thật: BS Thuỳ Dung, bác sĩ chuyên khoa Thần kinh Xương khớp. Chị ấy có một bài phân tích rất kỹ về chuyện đau xương khớp nên uống sữa, bổ sung canxi thế nào cho đúng, từ góc nhìn của người chuyên về xương khớp. Mẹ nào muốn hiểu sâu thêm phần canxi thì rất nên đọc, kiến thức trong đó dùng được cho cả nhà chứ không riêng mẹ bầu.

Chăm tư thế, chăm vận động, chăm canxi rồi, còn lại một việc quan trọng nhất mà bác sĩ muốn chị thuộc lòng: nhận ra lúc nào cơn đau lưng không còn là chuyện để tự xoay xở ở nhà.

Khi nào đau lưng ở mẹ bầu cần đi khám ngay?

Phần lớn đau lưng thai kỳ là đau cơ học lành tính. Nhưng có những cơn đau lưng là tiếng chuông báo động của một chuyện khác nghiêm trọng hơn, và chị cần phân biệt được hai loại này:

Đau lưng cơ học thường gặp Dấu hiệu cần đi khám ngay
Mỏi âm ỉ vùng thắt lưng, tăng khi đứng ngồi lâu Đau lưng kèm ra máu hoặc ra dịch bất thường ở âm đạo
Đỡ hơn khi nghỉ ngơi, chườm ấm, đổi tư thế Đau thành từng cơn đều đặn kèm bụng gò cứng, nhất là trước 37 tuần
Không kèm sốt, không kèm dấu hiệu bất thường khác Đau lưng kèm sốt, ớn lạnh, tiểu buốt, tiểu rắt
Đau tăng dần theo bụng bầu, mức độ chịu được Đau dữ dội đột ngột, không giảm dù đã nghỉ ngơi
Không ảnh hưởng vận động chân Tê hoặc yếu hẳn một hay hai chân, mất kiểm soát tiểu tiện

Cột bên phải là những tình huống có thể liên quan đến dọa sinh non, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm thận hay vấn đề thần kinh, những chuyện không chờ được đến lịch khám định kỳ. Nếu chị thấy mình rơi vào bất kỳ dòng nào bên phải, hãy đến cơ sở y tế ngay trong ngày, đừng đợi “xem mai có đỡ không”.

Nắm được ranh giới an toàn rồi, bác sĩ gói lại vài câu hỏi mà mẹ bầu hay gõ tìm nhất.

Câu hỏi mẹ bầu hay hỏi về đau lưng khi mang thai

Đau lưng khi mang thai 3 tháng đầu có nguy hiểm không?
Phần lớn là không, vì đó là tác động của nội tiết làm giãn dây chằng từ sớm. Nhưng nếu đau lưng ở 3 tháng đầu đi kèm ra máu âm đạo hoặc đau quặn bụng dưới, chị cần đi khám ngay để loại trừ dọa sảy thai hoặc thai ngoài tử cung.

Bà bầu đau lưng có nên uống thuốc giảm đau không?
Không tự ý. Có thuốc dùng được trong thai kỳ, có thuốc chống chỉ định, kể cả dạng dán và dạng xoa ngoài da. Chị hãy ưu tiên các cách không dùng thuốc như trong bài, và hỏi bác sĩ khám thai của mình trước khi dùng bất kỳ loại nào.

Đau lưng tháng cuối có phải dấu hiệu sắp sinh không?
Có thể. Đau lưng âm ỉ đơn thuần thì thường chỉ là đau cơ học. Nhưng đau lưng thành từng cơn đều đặn, mỗi lúc một dày hơn, kèm bụng gò cứng, ra nhớt hồng hoặc rỉ nước ối thì đó là dấu hiệu chuyển dạ, chị cần vào viện.

Bà bầu nên bổ sung canxi từ tháng thứ mấy?
Nhu cầu canxi tăng trong suốt thai kỳ và tăng mạnh từ quý giữa trở đi, khi xương con phát triển nhanh. Còn thời điểm bắt đầu uống viên bổ sung và liều cụ thể thì tùy chế độ ăn và tình trạng của từng mẹ, nên để bác sĩ khám thai quyết định trong lần khám của chị.

Điều bác sĩ mong chị mang theo

Đau lưng khi mang thai là cái giá rất thật của việc cơ thể chị đang nhường chỗ, nhường sức và nhường cả canxi cho một sinh linh bé nhỏ. Nó xứng đáng được chăm sóc tử tế, chứ không phải bị gạt đi bằng một câu “bầu ai chẳng thế”. Chị hãy chỉnh tư thế, vận động nhẹ, ăn đủ canxi, và trên hết là thuộc lòng những dấu hiệu phải đi khám ngay.

Nếu chị đang mang thai và muốn có một người theo dõi sát cả em bé lẫn cái lưng, khung chậu, chuyện bổ sung canxi đúng liều theo từng giai đoạn thai của chị, chị có thể ghé Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương. Mỗi lần khám thai ở đây không chỉ là nghe tim thai và đo bụng, mà là một lần bác sĩ cùng chị rà lại xem cơ thể mẹ có đang được chăm đúng như em bé hay không.

Những chia sẻ trong bài dựa trên kiến thức chăm sóc thai thường quy và nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho phụ nữ mang thai của Viện Dinh dưỡng.

Cần bác sĩ đồng hành?

Chị có điều băn khoăn về thai kỳ, sau sinh hay nội tiết, cứ nhắn cho bác sĩ. Đọc bài chỉ giúp chị hiểu, còn thăm khám mới giúp chị yên tâm.

Hotline: 035 469 6368  ·  Zalo: 096 730 2427
Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương

Nhắn Zalo cho bác sĩ

Tài liệu tham khảo

Về tác giả

BS Mai Phương là bác sĩ chuyên ngành Sản phụ khoa với hơn 16 năm kinh nghiệm. Chị tốt nghiệp Bác sĩ Đa khoa Đại học Y Dược Huế (2009), Thạc sĩ Y học Sản phụ khoa Đại học Y Dược TP.HCM (2014), Bác sĩ Chuyên khoa II Sản phụ khoa (hoàn thành 12/2025), và đi sâu về lĩnh vực sàn chậu (chứng chỉ sàn chậu Bệnh viện Từ Dũ 2017, đào tạo tại Quảng Tây Trung Quốc 2024). Chị là mẹ của hai em bé và thăm khám, đồng hành cùng chị em tại Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương.

Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám và chỉ định trực tiếp của bác sĩ.

Posted on

Mẹ sau sinh nên bổ sung gì, con nên bổ sung gì? Bác sĩ sản giải đáp

Mẹ sau sinh nên bổ sung gì, con nên bổ sung gì? Bác sĩ sản giải đáp

Trong các buổi tái khám sau sinh ở phòng khám, có một cảnh bác sĩ gặp gần như mỗi tuần. Một người mẹ bế em bé chừng một tháng tuổi, vừa ngồi xuống đã hỏi liền hai câu: “Bác ơi, em đang cho con bú thì có cần uống thêm gì không? Mà bé nhà em có phải bổ sung gì không ạ, em nghe người bảo cần vitamin D, người lại bảo sữa mẹ là đủ hết rồi”.

Rồi chị mở túi xách ra. Trong đó là mấy lọ thuốc bổ, lọ thì mẹ chồng mua, lọ thì bạn gửi từ nước ngoài về, lọ thì chị đặt theo quảng cáo lúc nửa đêm cho con bú. Chị không thiếu sự quan tâm, chị chỉ thiếu một người ngồi xuống sắp xếp lại giúp chị: cái nào mẹ cần, cái nào con cần, cái nào không cần.

Hôm nay bác sĩ viết bài này để làm đúng việc đó. Mình cùng chia câu hỏi lớn “mẹ sau sinh nên bổ sung gì” thành hai phần rõ ràng, phần của mẹ và phần của con, để chị đọc xong là biết mình phải nhìn vào đâu.

Mẹ sau sinh nên bổ sung gì? Bốn thứ nền tảng

Trả lời ngắn gọn trước để chị đỡ sốt ruột: với hầu hết các mẹ đang cho con bú, bốn thứ nền tảng là sắt, canxi cùng vitamin D, DHA, và quan trọng nhất là bữa ăn đủ chất. Viên uống chỉ là phần bù thêm, không thay được bữa cơm.

Giờ mình đi từng thứ một nhé.

Sắt. Cuộc sinh nào cũng khiến mẹ mất một lượng máu, sinh mổ hay băng huyết thì mất nhiều hơn. Vì vậy Hướng dẫn quốc gia về chăm sóc sức khỏe bà mẹ của Bộ Y tế khuyến nghị mẹ tiếp tục uống viên sắt và acid folic ít nhất một tháng sau sinh. Mẹ nào sau sinh hay hoa mắt, chóng mặt, da xanh, mệt không rõ lý do thì nên đi kiểm tra công thức máu, vì rất có thể mẹ còn thiếu máu và cần uống sắt lâu hơn theo chỉ định.

Canxi và vitamin D. Đây là phần nhiều mẹ bỏ quên nhất. Khi cho con bú, mỗi ngày cơ thể mẹ chuyển một lượng canxi qua sữa để xây xương cho con. Nếu mẹ ăn uống không đủ, cơ thể sẽ rút canxi từ chính xương của mẹ ra để ưu tiên cho con. Đó là lý do nhiều mẹ sau sinh than đau lưng, tê tay, chuột rút, răng yếu đi. Theo nhu cầu khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng, bà mẹ cho con bú cần khoảng 1.300mg canxi mỗi ngày, cao hơn hẳn người bình thường. Con số đó khó đạt nếu chỉ trông vào vài bữa cơm kiêng khem, nên mẹ cần chủ động: sữa và sữa chua, cá nhỏ ăn cả xương, đậu phụ, rau lá xanh, và bổ sung viên canxi kèm vitamin D khi bác sĩ đánh giá là cần.

DHA. DHA đi qua sữa mẹ và tham gia phát triển não bộ, thị giác của con trong những tháng đầu. Các khuyến nghị quốc tế thường nhắc mức khoảng 200mg DHA mỗi ngày cho mẹ cho con bú. Cách tự nhiên nhất là ăn cá béo như cá hồi, cá trích, cá basa hai đến ba bữa mỗi tuần; mẹ nào không ăn được cá thì trao đổi với bác sĩ về viên bổ sung.

Và bữa ăn đủ chất. Bác sĩ để cái này cuối cùng nhưng nó là cái nền của tất cả. Sau sinh không phải lúc ăn kiêng khem theo lời truyền miệng, càng không phải lúc nhịn để lấy dáng vội. Mẹ cho con bú cần đủ đạm, đủ rau, uống đủ nước. Chính bác sĩ đã hai lần nuôi con bú, nên bác sĩ hiểu cảm giác vừa muốn hồi phục nhanh vừa sợ thiếu sữa; câu trả lời không nằm ở lọ thuốc bổ đắt tiền nào cả, nó nằm ở mâm cơm đều đặn mỗi ngày.

Phần của mẹ tạm ổn rồi. Còn em bé bé xíu đang nằm trong vòng tay chị thì sao? Đây mới là phần nhiều mẹ hỏi bác sĩ nhất.

Bé bú mẹ có cần bổ sung gì không? Một thứ gần như bé nào cũng cần

Sữa mẹ là thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh, điều đó không có gì phải bàn lại. Nhưng sữa mẹ có một điểm yếu mà tự nhiên chưa kịp sửa: nó chứa rất ít vitamin D.

Vitamin D là chất giúp cơ thể con hấp thu canxi để xây xương. Ngày xưa ông bà mình bù bằng cách phơi nắng, nhưng ngày nay chúng ta biết da trẻ sơ sinh rất mỏng, việc phơi nắng trực tiếp không còn được khuyến khích. Vì vậy Hội Nhi khoa Hoa Kỳ khuyến cáo trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc bú mẹ là chính nên được bổ sung 400 IU vitamin D mỗi ngày, bắt đầu từ những ngày đầu sau sinh. Đây gần như là lời dặn thường quy khi mẹ con xuất viện.

Chị có thể thắc mắc: thế bé bú sữa công thức thì sao? Sữa công thức đã được nhà sản xuất trộn sẵn vitamin D, nên bé nào bú đủ khoảng một lít sữa công thức mỗi ngày thường đã nhận đủ; bé bú ít hơn mức đó vẫn cần bổ sung thêm. Còn mũi vitamin K mà con được tiêm ngay lúc mới sinh là chuyện khác, nó phòng xuất huyết và đã làm xong ở bệnh viện, mẹ không phải lo tiếp.

Một điều bác sĩ muốn nói rõ vì hay bị quảng cáo làm nhiễu: nhu cầu cốt lõi của con trong giai đoạn này là vitamin D3 đủ 400 IU mỗi ngày, đều đặn. Các sản phẩm kết hợp thêm K2 là một lựa chọn có trên thị trường, không phải yêu cầu bắt buộc với mọi bé. Con của chị cụ thể cần gì, liều bao nhiêu, hãy để bác sĩ đang theo dõi bé quyết định.

Biết con cần vitamin D rồi, nhưng ra hiệu thuốc lại là một cơn hoang mang khác: cả một kệ sản phẩm, loại nhỏ giọt, loại xịt, loại siro. Chọn thế nào đây? Bác kể mẹ nghe ngay đây.

Nhỏ giọt, xịt hay siro: chọn dạng nào cho bé sơ sinh?

Với các bé sơ sinh và dưới một tuổi, kinh nghiệm của bác sĩ nghiêng hẳn về dạng nhỏ giọt. Lý do rất thực tế: bé còn quá nhỏ để hợp tác với chai xịt, chưa nên nhận thêm vị ngọt từ siro, còn dạng nhỏ giọt cho phép mẹ đếm đúng từng giọt, nhỏ trực tiếp vào miệng con hoặc lên đầu ti khi cho bú, lượng ít và kiểm soát được. Dạng xịt tiện cho bé lớn hơn đã chịu há miệng, dạng siro dễ uống nhưng mẹ cần để ý lượng đường. Và một nguyên tắc bác sĩ hay dặn: dạng nào con chịu dùng đều đặn mỗi ngày, dạng đó mới thực sự có ích, vì vi chất cần sự đều đặn chứ không cần sự cầu kỳ.

Khi cầm một lọ vitamin D3 lên, chị chỉ cần soi ba chỗ trên nhãn là đủ tỉnh táo trước mọi lời quảng cáo:

  1. Đơn vị hàm lượng. Vitamin D tính bằng IU hoặc mcg, và 400 IU tương đương 10 mcg. Nhớ mốc này để so sánh các lọ với nhau và đối chiếu với liều bác sĩ dặn.
  2. Nếu sản phẩm có K2, tìm chữ MK7. Đó là dạng K2 được dùng phổ biến trong các sản phẩm làm kỹ.
  3. Nhìn dòng “mỗi liều dùng”, đừng nhìn hàm lượng cả lọ. Con số có ý nghĩa là lượng con nhận trong mỗi giọt, mỗi lần dùng, không phải con số to in ngoài vỏ hộp.

Về chuyện chọn dạng và đọc nhãn này, bác sĩ có đọc được một bài viết khá kỹ và dễ hiểu của đội ngũ dinh dưỡng Nutikids, một nhóm chuyên viết về vi chất cho trẻ em với tinh thần dạy mẹ hiểu để tự chọn thay vì hối mẹ mua. Mẹ nào đang phân vân trước kệ hàng có thể tham khảo bài chọn dạng bổ sung D3K2 nhỏ giọt, xịt hay siro cho bé của họ, đọc xong là lần tới cầm lọ lên chị tự quyết được.

Để chị dễ nhớ, bác sĩ gói cả bài vào một bảng nhỏ thế này.

Bảng tóm tắt: mẹ bổ sung gì, con bổ sung gì

Ai Bổ sung gì Ghi chú
Mẹ sau sinh Sắt + acid folic Ít nhất 1 tháng sau sinh; lâu hơn nếu còn thiếu máu (cần xét nghiệm)
Mẹ cho con bú Canxi + vitamin D Nhu cầu ~1.300mg canxi/ngày; ưu tiên từ thực phẩm, viên uống bù phần thiếu
Mẹ cho con bú DHA ~200mg/ngày; cá béo 2–3 bữa/tuần hoặc viên bổ sung
Bé bú mẹ Vitamin D3 400 IU/ngày Từ những ngày đầu sau sinh, dạng nhỏ giọt phù hợp bé nhỏ
Bé bú sữa công thức Vitamin D3 (tùy lượng sữa) Bú đủ ~1 lít/ngày thường đã đủ; ít hơn thì cần bổ sung
Cả mẹ và bé Liều cụ thể Theo chỉ định của bác sĩ đang theo dõi trực tiếp

Bảng là để dễ nhớ, còn cơ thể mỗi mẹ mỗi bé là một câu chuyện riêng. Và có những dấu hiệu mà không viên bổ sung nào giải quyết được, chị cần nhận ra chúng sớm.

Khi nào mẹ và bé cần đi khám ngay

Với mẹ, đừng chờ đợi nếu có các dấu hiệu sau: sản dịch ra nhiều trở lại hoặc có mùi hôi, sốt, vết mổ hay vết khâu sưng đau, hoa mắt chóng mặt nhiều, hồi hộp đánh trống ngực, hoặc cảm giác buồn bã, trống rỗng kéo dài quá hai tuần không dứt. Đó không phải “tại mẹ yếu”, đó là những tín hiệu cơ thể và tâm lý cần được thăm khám.

Với bé, hãy đưa con đi khám ngay khi bé bú kém hẳn hoặc bỏ bú, ngủ li bì khó đánh thức, vàng da tăng lên, sốt, hoặc chậm tăng cân qua các lần cân. Việc bổ sung vi chất chỉ là phần hỗ trợ, nó không thay được con mắt của bác sĩ nhi khi con có dấu hiệu bất thường.

Câu hỏi mẹ hay hỏi bác sĩ

Mẹ đang cho con bú có cần uống canxi không?
Phần lớn là có, vì nhu cầu canxi khi cho con bú lên tới khoảng 1.300mg mỗi ngày, khó đạt bằng bữa ăn kiêng khem sau sinh. Mẹ nên ưu tiên thực phẩm giàu canxi trước, phần thiếu bù bằng viên uống theo tư vấn của bác sĩ.

Bé bú mẹ hoàn toàn có bắt buộc bổ sung vitamin D3 không?
Có, đây là khuyến cáo thường quy vì sữa mẹ chứa rất ít vitamin D. Mức thông dụng là 400 IU mỗi ngày từ những ngày đầu sau sinh, duy trì đều đặn theo hướng dẫn của bác sĩ theo dõi bé.

Mẹ uống vitamin D rồi thì con có cần uống nữa không?
Với liều vitamin D thông thường mẹ đang dùng, lượng đi qua sữa không đủ cho nhu cầu của con, nên bé vẫn cần được bổ sung riêng theo liều của bé.

Bé cần uống D3 đến khi nào?
Thông thường việc bổ sung duy trì trong suốt giai đoạn bú mẹ và tiếp tục theo hướng dẫn của bác sĩ nhi khi bé lớn hơn, tùy chế độ ăn và tình trạng của từng bé, mẹ đừng tự tăng liều hay ngưng ngang.

Điều bác sĩ mong chị mang theo

Sau sinh, mọi ánh mắt thường dồn về em bé, còn người mẹ hay tự xếp mình xuống cuối danh sách. Nhưng chị hãy nhớ: nguồn sữa của con, giấc ngủ của con, sự bình yên của cả nhà đều bắt đầu từ một người mẹ được ăn đủ, bù đủ và được thăm khám đúng lúc. Chăm con và chăm mình không phải hai việc tranh chỗ của nhau, chúng là một việc.

Nếu chị sinh xong chưa đi tái khám, hoặc đang băn khoăn không biết mình có thiếu máu, thiếu canxi không, cơ thể hồi phục đến đâu, chị có thể ghé Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương để được kiểm tra sau sinh trọn vẹn: từ vết mổ, sản dịch, sàn chậu đến xét nghiệm máu và tư vấn bổ sung vi chất đúng cho cả hai mẹ con. Một buổi khám sau sinh chu đáo đáng giá hơn cả chục lọ thuốc bổ mua theo lời mách.

Những khuyến nghị trong bài dựa trên Hướng dẫn quốc gia về chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em (Bộ Y tế), nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng và khuyến cáo bổ sung vitamin D cho trẻ bú mẹ của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ.

Cần bác sĩ đồng hành?

Chị có điều băn khoăn về thai kỳ, sau sinh hay nội tiết, cứ nhắn cho bác sĩ. Đọc bài chỉ giúp chị hiểu, còn thăm khám mới giúp chị yên tâm.

Hotline: 035 469 6368  ·  Zalo: 096 730 2427
Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương

Nhắn Zalo cho bác sĩ

Tài liệu tham khảo

Về tác giả

BS Mai Phương là bác sĩ chuyên ngành Sản phụ khoa với hơn 16 năm kinh nghiệm. Chị tốt nghiệp Bác sĩ Đa khoa Đại học Y Dược Huế (2009), Thạc sĩ Y học Sản phụ khoa Đại học Y Dược TP.HCM (2014), Bác sĩ Chuyên khoa II Sản phụ khoa (hoàn thành 12/2025), và đi sâu về lĩnh vực sàn chậu (chứng chỉ sàn chậu Bệnh viện Từ Dũ 2017, đào tạo tại Quảng Tây Trung Quốc 2024). Chị là mẹ của hai em bé và thăm khám, đồng hành cùng chị em tại Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương.

Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám và chỉ định trực tiếp của bác sĩ. Vi chất bổ sung không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Posted on

Tập gym sau sinh: khi nào bắt đầu và chọn huấn luyện viên thế nào cho an toàn?

Tập gym sau sinh: khi nào bắt đầu và chọn huấn luyện viên thế nào cho an toàn?

Trong buổi tái khám sau sinh, có một kiểu câu hỏi bác sĩ nghe rất thường xuyên. Một người mẹ bế bé chừng ba tháng tuổi, ngập ngừng một lúc rồi mới hỏi: “Bác ơi, em muốn tập gym sau sinh cho gọn người lại, mà em sợ. Với lại dạo này em hay bị són tiểu mỗi lần hắt hơi, tập tành có sao không bác?”.

Câu hỏi đó chứa hai nỗi lo rất thật. Một là muốn lấy lại cơ thể của mình. Hai là cảm giác cơ thể này hình như chưa còn như trước, mà không biết hỏi ai. Là bác sĩ sản phụ khoa đi sâu về sàn chậu khoảng mười năm nay, và cũng là một người mẹ hai con từng loay hoay đúng như vậy, bác sĩ viết bài này để trả lời trọn vẹn: khi nào chị quay lại tập được, cơ thể sau sinh có gì khác cần kiểm tra trước, và chọn phòng tập, chọn huấn luyện viên thế nào để hành trình này an toàn.

Sau sinh bao lâu thì tập gym được?

Không có một con số đúng cho mọi mẹ, vì mỗi cuộc sinh là một câu chuyện riêng. Nhưng chị có thể hình dung theo khung tham khảo này.

Với mẹ sinh thường không biến chứng, những vận động nhẹ nhàng như đi bộ, thở sâu, các bài co cơ sàn chậu có thể bắt đầu khá sớm sau sinh, khi chị thấy cơ thể sẵn sàng. Còn tập gym đúng nghĩa, tức là có tạ, có máy, có cường độ, thường chờ sau mốc tái khám khoảng sáu tuần, khi bác sĩ đã kiểm tra và xác nhận tử cung co hồi tốt, sản dịch đã hết, vết khâu tầng sinh môn lành ổn.

Với mẹ sinh mổ, mình cần kiên nhẫn hơn, vì bên dưới vết sẹo ngoài da là những lớp mô sâu cần thời gian liền chắc. Nhiều mẹ sinh mổ cần khoảng tám đến mười hai tuần mới phù hợp với các bài tập nặng dần, và mốc cụ thể phải do bác sĩ khám trực tiếp quyết định.

Có ba tín hiệu chị nên coi là điều kiện cần trước khi bước vào phòng tập: sản dịch đã sạch hẳn, vết mổ hay vết khâu không còn đau khi vận động, và chị đã đi tái khám sau sinh để bác sĩ xác nhận. Những con số ở trên chỉ là khoảng tham khảo, tùy cuộc sinh của từng mẹ, đừng lấy lịch tập của người khác áp cho mình.

Nhưng thời điểm mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại nằm ở hai chỗ trên cơ thể mà hầu hết các mẹ không biết mình cần kiểm tra trước khi tập.

Hai chỗ hay bị bỏ qua: sàn chậu và cơ bụng

Chín tháng mang thai và một cuộc sinh làm hai vùng này thay đổi nhiều nhất, mà lại ít được nhắc đến nhất.

Thứ nhất là sàn chậu, tấm võng cơ đỡ toàn bộ bàng quang, tử cung và ruột của chị. Sau sinh, tấm võng này thường bị giãn và yếu đi. Dấu hiệu quen thuộc là són tiểu khi hắt hơi, khi ho, khi bật cười hay khi nhảy dây; có mẹ lại thấy nặng tức vùng bụng dưới, cảm giác như có gì đó trĩu xuống ở cửa mình, nhất là về chiều. Nhiều chị nghĩ “sinh xong ai chẳng vậy” rồi âm thầm chịu. Bác sĩ muốn nói rõ: són tiểu sau sinh là chuyện phổ biến, nhưng phổ biến không có nghĩa là bình thường để mặc kệ, càng không nên mang một sàn chậu đang yếu đi gánh tạ, gánh máy nhảy.

Thứ hai là tách cơ thẳng bụng, y khoa gọi là diastasis recti. Khi bụng bầu lớn dần, hai múi cơ dọc giữa bụng bị đẩy tách sang hai bên. Sau sinh, phần lớn sẽ khép lại dần, nhưng ở nhiều mẹ khe hở này còn rộng, làm bụng dưới cứ nhô ra dù cân đã xuống, và làm thân người mất điểm tựa khi tập.

Chị có thể tự kiểm tra tại nhà trong một phút. Nằm ngửa, co hai gối, bàn chân đặt trên sàn. Đặt các ngón tay nằm ngang trên rốn, nhấc nhẹ đầu và vai lên khỏi sàn như sắp gập bụng. Lúc đó chị sẽ sờ thấy hai múi cơ nổi lên hai bên ngón tay. Nếu khe giữa hai múi cơ rộng từ khoảng hai đến ba ngón tay trở lên, hoặc khi gắng sức chị thấy giữa bụng phồng lên thành một sống dọc, thì nhiều khả năng chị đang có tách cơ bụng sau sinh và nên được đánh giá trước khi tập, vì các bài gập bụng, plank nặng làm sai thời điểm có thể khiến khe này khó khép hơn.

Hiểu rồi thì chị sẽ thấy: mẹ sau sinh không phải người tập bình thường cộng thêm em bé. Cơ thể mình là một ca đặc thù, và vì thế người hướng dẫn mình tập cũng phải là người hiểu điều đó.

Chọn phòng tập và huấn luyện viên thế nào cho mẹ sau sinh?

Bác sĩ từng gặp những mẹ quay lại phòng khám vì tập theo giáo án giảm cân đại trà: nhảy bật, gập bụng ngay tháng thứ hai sau sinh mổ, rồi són tiểu nặng hơn và đau tức bụng dưới. Vấn đề không nằm ở việc tập, mà nằm ở việc tập với người không hiểu cơ thể phụ nữ sau sinh.

Vậy làm sao biết một huấn luyện viên có chuyên môn thật? Trong ngành fitness, những người làm nghề tử tế đều thống nhất rằng huấn luyện viên giỏi phải được đào tạo bài bản chứ không chỉ tập lâu và có hình thể đẹp. Anh Lê Phú Cường, Master Trainer chuẩn NASM, CEO hệ thống phòng tập dành riêng cho phụ nữ MS.PI Women’s Fitness, có một bài viết mà bác sĩ thấy rất đáng để các mẹ đọc trước khi chọn thầy, nói về kỹ năng cứng mà một huấn luyện viên cá nhân bài bản cần có: từ đánh giá tư thế trước khi ra bài, hiểu giải phẫu vận động, đến cách xử lý các nhóm khách đặc thù như mẹ sau sinh. Đọc xong chị sẽ có con mắt khác hẳn khi bước vào phòng tập.

Từ góc nhìn bác sĩ sản, chị có thể dùng checklist này khi chọn huấn luyện viên cá nhân cho mẹ sau sinh:

  • [ ] Có đánh giá cơ thể trước khi ra giáo án. Buổi đầu tiên phải là hỏi bệnh sử sinh nở, xem tư thế, kiểm tra vận động, chứ không phải lao ngay vào tập. Chưa đánh giá mà đã ra bài thì chỉ là đoán.
  • [ ] Hiểu ca sau sinh là ca đặc thù. Hỏi thẳng: “Em có từng hướng dẫn mẹ sau sinh chưa? Em biết gì về sàn chậu và tách cơ bụng?”. Người có học sẽ trả lời được ngay, không né.
  • [ ] Biết giới hạn của nghề mình. Huấn luyện viên tốt là người biết khi nào cần dặn chị đi hỏi ý kiến bác sĩ, thay vì hứa tự xử lý mọi thứ trong phòng tập.
  • [ ] Giáo án cá nhân hóa. Bài tập của chị phải khác bài của cô gái chưa sinh con, và phải điều chỉnh theo tiến độ hồi phục của chính chị.
  • [ ] Không ép giảm cân cấp tốc. Ai cam kết “giảm chục cân trong một tháng” cho mẹ đang cho con bú thì chị nên cảm ơn rồi đi tìm người khác.

Một phòng tập hiểu phụ nữ, một người thầy được đào tạo bài bản, đó là nửa chặng an toàn. Nửa còn lại là nhịp độ, và về khoản này bác sĩ xin kể chuyện của chính mình.

Chuyện giảm 10 cân của chính bác sĩ

Sau bé thứ hai, bác sĩ dư 10 cân. Là bác sĩ sản mà đứng trước tủ quần áo cũ cũng nghẹn như mọi người mẹ khác thôi. Bác sĩ đã giảm được 10 cân đó trong 3 tháng, nhưng không phải bằng một phép màu cấp tốc nào, mà bằng hai việc rất cũ: sắp lại bữa ăn cho đủ chất mà bớt tinh bột đường, và vận động đều đặn vừa sức, trong đó có chạy bộ, môn mà đến giờ bác sĩ vẫn giữ.

Điều bác sĩ muốn chị mang về từ câu chuyện này không phải con số, vì cơ địa và cuộc sinh của mỗi mẹ mỗi khác. Điều đáng mang về là nhịp độ: cơ thể sau sinh cần được xây lại từ nền, từ hơi thở, sàn chậu, cơ bụng sâu, rồi mới đến tạ nặng và cardio dài. Đi chậm mà nền chắc thì đi được xa, và giữ được dáng lâu hơn nhiều so với vắt kiệt mình trong vài tuần.

Dù đi đúng nhịp đến đâu, chị vẫn cần thuộc lòng những tín hiệu cơ thể báo dừng dưới đây.

Khi nào cần dừng tập và đi khám ngay

Trong lúc tập hoặc sau buổi tập, nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, chị hãy dừng lại và đi khám sớm thay vì cố thêm:

  • Ra máu âm đạo trở lại, hoặc sản dịch tưởng đã hết nay ra nhiều hơn sau khi tập.
  • Đau vết mổ, vết khâu, hoặc đau bụng dưới trong và sau khi tập.
  • Són tiểu nhiều hơn hẳn khi vận động, hoặc són cả khi không gắng sức.
  • Cảm giác nặng, trĩu, như có khối gì đó sa xuống ở cửa mình.
  • Khe giữa bụng phồng thành sống dọc mỗi khi gắng sức, hoặc bụng dưới nhô ra nhiều hơn dù tập đều.
  • Chóng mặt, hoa mắt, tim đập nhanh bất thường, mệt lả kéo dài sau buổi tập.

Những dấu hiệu này không có nghĩa là chị phải bỏ tập luôn. Chúng chỉ có nghĩa là cơ thể đang cần được bác sĩ kiểm tra và chỉnh lại lộ trình trước khi đi tiếp.

Câu hỏi mẹ hay hỏi bác sĩ

Sau sinh bao lâu thì tập gym được nếu em sinh mổ?
Phần lớn mẹ sinh mổ cần khoảng tám đến mười hai tuần trước khi vào các bài tập nặng dần, sớm hơn với đi bộ và bài tập nhẹ. Mốc chính xác tùy vết mổ và sức khỏe của chị, nên quyết định sau buổi tái khám, không tự chọn theo lịch của người khác.

Bị són tiểu khi tập thì cứ tập tiếp rồi sẽ tự hết phải không?
Không nên nghĩ vậy. Són tiểu khi tập là tín hiệu sàn chậu đang quá tải. Chị nên giảm các bài bật nhảy, gánh nặng và đi đánh giá sàn chậu; tập đúng bài cho sàn chậu trước rồi mới tăng dần cường độ sẽ an toàn hơn nhiều.

Tách cơ bụng sau sinh có tự khép lại không?
Ở nhiều mẹ, khe cơ khép dần trong những tháng đầu sau sinh. Nếu sau đó khe vẫn rộng từ khoảng hai đến ba ngón tay, hoặc bụng phồng thành sống dọc khi gắng sức, chị nên đi khám để được hướng dẫn bài tập phù hợp thay vì tự gập bụng, vì gập sai thời điểm có thể làm nặng thêm.

Đang cho con bú mà tập gym thì có mất sữa không?
Tập luyện vừa sức không làm mất sữa. Điều cần chú ý là ăn đủ, uống đủ nước và không ép cân quá nhanh, vì thiếu năng lượng kéo dài mới là thứ ảnh hưởng nguồn sữa. Chị có thể cho bé bú hoặc hút sữa trước buổi tập cho đỡ căng tức.

Điều bác sĩ mong chị mang theo

Tập gym sau sinh là một quyết định rất đáng quý, vì đó là lúc chị bắt đầu chăm lại chính mình sau những tháng dồn hết cho con. Chị chỉ cần làm nó theo đúng thứ tự: cơ thể được kiểm tra trước, người hướng dẫn hiểu mẹ sau sinh, và nhịp độ đi từ nền móng đi lên. Khi đủ ba thứ đó, phòng gym sẽ là nơi trả lại cho chị sức mạnh, chứ không phải nơi thêm một nỗi lo.

Nếu chị đang định quay lại tập mà chưa biết sàn chậu và cơ bụng của mình đã sẵn sàng chưa, chị có thể ghé Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương để khám sau sinh và đánh giá sàn chậu trước khi bắt đầu. Một buổi kiểm tra kỹ càng trước khi tập cũng giống buổi đánh giá tư thế trước khi ra giáo án vậy: nó giúp mọi giọt mồ hôi sau đó đổ ra đúng chỗ.

Cần bác sĩ đồng hành?

Chị có điều băn khoăn về thai kỳ, sau sinh hay nội tiết, cứ nhắn cho bác sĩ. Đọc bài chỉ giúp chị hiểu, còn thăm khám mới giúp chị yên tâm.

Hotline: 035 469 6368  ·  Zalo: 096 730 2427
Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương

Nhắn Zalo cho bác sĩ

Tài liệu tham khảo

Về tác giả

BS Mai Phương là bác sĩ chuyên ngành Sản phụ khoa với hơn 16 năm kinh nghiệm. Chị tốt nghiệp Bác sĩ Đa khoa Đại học Y Dược Huế (2009), Thạc sĩ Y học Sản phụ khoa Đại học Y Dược TP.HCM (2014), Bác sĩ Chuyên khoa II Sản phụ khoa (hoàn thành 12/2025), và đi sâu về lĩnh vực sàn chậu (chứng chỉ sàn chậu Bệnh viện Từ Dũ 2017, đào tạo tại Quảng Tây Trung Quốc 2024). Chị là mẹ của hai em bé và thăm khám, đồng hành cùng chị em tại Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương.

Bài viết mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám và chỉ định trực tiếp của bác sĩ. Thời điểm và cường độ tập luyện của mỗi mẹ cần được bác sĩ xác nhận khi tái khám.

Posted on

Giảm cân sau sinh khi đang cho con bú: làm sao cho an toàn (góc nhìn của bác sĩ)

Giảm cân sau sinh khi đang cho con bú: làm sao cho an toàn (góc nhìn của bác sĩ)

 Bác sĩ sản phụ khoa chia sẻ cách giảm cân sau sinh an toàn khi đang cho con bú

Read more: Giảm cân sau sinh khi đang cho con bú: làm sao cho an toàn (góc nhìn của bác sĩ)

Tôi từng là một bà mẹ soi gương mà không nhận ra chính mình.

Qua hai lần sinh con, cân nặng của tôi tăng lần lượt mười hai rồi mười bốn ký. Sau bé đầu, đúng lúc vừa mở phòng mạch và hay ăn khuya, tôi mắc kẹt ở mức cân đó suốt mấy năm trời, mặc mãi một size áo rộng. Là bác sĩ sản phụ khoa, tôi hiểu cơ thể mình về mặt lý thuyết — nhưng làm mẹ bỉm sữa rồi tôi mới thấm: giảm cân sau sinh khó gấp nhiều lần so với những gì sách vở mô tả, nhất là khi bạn vẫn đang cho con bú và không được phép làm liều.

Vì sao “không được làm liều”? Vì lúc này mọi thứ bạn đưa vào người đều có thể đi qua sữa mẹ. Và đó cũng là lý do tôi viết bài này.

Sau sinh, cơ thể mẹ cho con bú cần gì

Cho con bú không phải là rào cản của việc giảm cân — thực ra nó là đồng minh. Mỗi ngày, việc tạo sữa tiêu tốn thêm khoảng ba trăm đến năm trăm ca-lo. Nghĩa là nếu ăn uống hợp lý, nhiều mẹ giảm cân từ từ một cách tự nhiên mà vẫn đủ sữa cho con.

Điều nguy hiểm là khi mẹ nôn nóng và ép cân quá nhanh. Nhịn ăn kham khổ, cắt khẩu phần xuống quá thấp sẽ khiến cơ thể hiểu lầm là đang “đói kém” và có thể làm giảm lượng sữa, đồng thời khiến mẹ kiệt sức, cáu gắt, rụng tóc. Nguyên tắc an toàn tôi luôn nói với các mẹ là: giảm từ từ, khoảng nửa ký mỗi tuần là đẹp, và đừng để khẩu phần tụt xuống dưới mức cơ thể cần để nuôi con.

Bốn việc đơn giản mà hiệu quả hơn mọi “thần dược”:

  1. Ưu tiên chất đạm và rau xanh trong mỗi bữa — no lâu, ổn định đường huyết, đỡ thèm vặt.
  2. Uống đủ nước, nhất là quanh cữ bú, vì mẹ cho con bú rất dễ nhầm khát thành đói.
  3. Ngủ tranh thủ khi con ngủ — thiếu ngủ làm tăng hormone gây thèm ăn, đây là kẻ phá hoại thầm lặng.
  4. Vận động nhẹ và đúng thứ tự: sau sinh nên bắt đầu từ phục hồi sàn chậu và đi bộ, rồi mới tăng dần, thay vì lao vào tập nặng ngay.

Bản thân tôi, khi quyết tâm lấy lại chính mình, đã học nghiêm túc về ăn uống lành mạnh và giảm được mười ký trong ba tháng — nhưng điều quý hơn con số là tôi tìm lại sự tự tin. Từ đó tôi bắt đầu chạy bộ, đến nay đã hoàn thành hai giải full marathon bốn mươi hai cây số. Tôi kể không phải để khoe, mà để bạn tin rằng: giảm cân sau sinh làm được, bằng con đường bền vững chứ không phải đường tắt.

Còn các viên thảo dược “ức chế thèm ăn” thì sao?

Đây là câu hỏi tôi được hỏi nhiều nhất, và cũng là chỗ tôi muốn bạn đọc thật kỹ.

Trên thị trường có rất nhiều sản phẩm quảng cáo là “thảo dược tự nhiên giúp giảm thèm ăn”, trong đó nổi tiếng nhất là Hoodia — một loài cây xương rồng vùng Nam Phi. Nghe “thảo dược tự nhiên” nhiều mẹ mặc định là lành, nhưng tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn cho mẹ đang cho con bú.

Sự thật y khoa cần nói thẳng: hiện chưa có nghiên cứu nào đánh giá độ an toàn của Hoodia trên phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Chính vì thiếu dữ liệu này mà các tổ chức y tế khuyến cáo nhóm mẹ cho con bú không nên dùng Hoodia, và nên hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thực phẩm chức năng giảm cân nào. Với tôi, nguyên tắc rất đơn giản: khi chưa có bằng chứng an toàn cho em bé, thì không đánh đổi.

Nếu bạn muốn hiểu sâu hơn Hoodia là gì, hoạt động ra sao và vì sao câu chuyện “có nên dùng khi đang cho con bú” lại nhiều tranh cãi đến vậy, một đồng nghiệp của tôi đã viết một phân tích chi tiết về Hoodia và việc cho con bú mà tôi thấy đáng đọc. Đọc để hiểu và cẩn trọng, chứ không phải để tự ý dùng — mọi quyết định liên quan đến thuốc hay thực phẩm chức năng trong giai đoạn cho con bú, hãy hỏi bác sĩ của bạn trước.

Điều tôi muốn bạn mang về

Cơ thể sau sinh không phản bội bạn — nó vừa làm một việc phi thường là tạo ra một sinh linh. Hãy đối xử với nó bằng sự kiên nhẫn. Ăn đủ và đúng, ngủ khi có thể, vận động nhẹ nhàng, và cho mình thời gian. Vóc dáng sẽ quay lại, chỉ là theo nhịp an toàn cho cả mẹ lẫn con.

Và mỗi khi bị cám dỗ bởi một lời hứa giảm cân thần tốc, hãy nhớ câu hỏi quan trọng nhất của giai đoạn này: thứ này có an toàn cho con mình đang bú không? Nếu chưa có câu trả lời chắc chắn, thì chưa vội.

Tôi là bác sĩ Mai Phương, và tôi mong đồng hành cùng bạn qua giai đoạn đẹp mà cũng nhiều thử thách này.

Khuyến cáo: Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị của bác sĩ. Trước khi dùng bất kỳ thực phẩm chức năng hay thuốc giảm cân nào trong thời gian cho con bú, bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trực tiếp.

Posted on

Vì sao mẹ bầu cần một lộ trình theo từng tuần, thay vì google mỗi lần lo lắng

Vì sao mẹ bầu cần một lộ trình theo từng tuần, thay vì google mỗi lần lo lắng

Hai giờ sáng, mẹ chợt thấy con đạp ít hơn mọi khi. Tim đập nhanh, mẹ với lấy điện thoại và gõ vào Google. Nhưng thay vì được trấn an, mẹ nhận về mười kết quả khác nhau, mỗi trang nói một kiểu, và càng đọc mẹ lại càng hoang mang. Cảnh tượng này, bác sĩ tin là rất nhiều mẹ bầu đã từng trải qua.

Vấn đề ở đây không phải là mẹ thiếu thông tin. Ngược lại, trên mạng có quá nhiều thông tin, đến mức mẹ không biết tin vào đâu. Cái mẹ thật sự thiếu, là một người đáng tin đồng hành đúng theo tuần thai của mình, để mỗi khi lo lắng, mẹ biết chính xác điều gì là bình thường, điều gì cần lưu ý, và khi nào thì phải đến bệnh viện.

Vì sao thông tin rời rạc lại khiến mẹ lo nhiều hơn

Mỗi bài viết mẹ đọc trên mạng được viết cho một người chung chung, không phải cho riêng mẹ, ở đúng tuần thai của mẹ, với tiền sử của mẹ. Một dấu hiệu hoàn toàn bình thường ở tuần này có thể lại cần lưu ý ở tuần khác. Khi thông tin bị tách rời khỏi hoàn cảnh cụ thể, nó dễ khiến mẹ lo lắng về những điều vốn không đáng lo, và đôi khi lại khiến mẹ chủ quan với điều thật sự cần để ý.

Thai kỳ là một hành trình có trình tự rõ ràng, tuần nào việc nấy. Vì vậy điều mẹ cần không phải là đọc thật nhiều, mà là được dẫn đi đúng thứ tự, từng bước một.

Đó là lý do bác sĩ xây dựng chương trình “Đồng hành thai kỳ”

Sau nhiều năm khám thai và giải thích đi giải thích lại những điều giống nhau cho hàng nghìn mẹ bầu, bác sĩ nhận ra mình có thể làm điều đó một cách bài bản hơn, để nhiều mẹ cùng được đồng hành. Đó là lý do chương trình Đồng hành thai kỳ ra đời.

Chương trình được thiết kế để đi cùng mẹ theo từng tuần:

  • Mở đúng nội dung theo tuần thai. Tuần này con đang phát triển ra sao, mẹ cần khám gì, ăn gì, lưu ý gì. Mẹ không phải đọc lan man, chỉ cần mở đúng tuần của mình.
  • Bảng dấu hiệu nguy hiểm luôn trong tầm tay. Cho những lúc hai giờ sáng, để mẹ biết ngay khi nào cần yên tâm nghỉ ngơi, khi nào cần đến bệnh viện.
  • Video giải mã kết quả siêu âm và xét nghiệm bằng ngôn ngữ dễ hiểu, để mẹ không còn cầm tờ kết quả mà lo lắng vì những chữ viết tắt.
  • Đồng hành cả về tinh thần, bởi một thai kỳ khỏe mạnh không chỉ là chuyện của cơ thể, mà còn là sự an yên trong lòng mẹ.

Một điều bác sĩ muốn nói thật rõ

Chương trình này không thay thế cho việc khám thai định kỳ, và cũng không thể thay một bác sĩ trực tiếp thăm khám cho mẹ. Không có khóa học nào làm được điều đó, và bác sĩ sẽ không bao giờ hứa điều đó với mẹ.

Điều chương trình làm được, là giúp mẹ đi khám một cách hiểu biết hơn. Mẹ sẽ biết mình cần hỏi bác sĩ điều gì, hiểu được câu trả lời, và yên tâm hơn giữa những lần khám. Mục tiêu cuối cùng rất giản dị, là để mẹ đi qua chín tháng thiêng liêng này trong sự an tâm, thay vì trong những đêm tra cứu đầy sợ hãi.

Lời mời

Nếu mẹ đang mong có một người đồng hành đáng tin suốt thai kỳ, bác sĩ rất vui được đi cùng mẹ.

👉 Mẹ có thể đăng ký chương trình Đồng hành thai kỳ để bắt đầu được dẫn đi theo từng tuần. Và nếu mẹ ở gần, mẹ có thể đặt lịch Gói khám thai tại Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương để được bác sĩ theo dõi trực tiếp. Hai điều này bổ trợ cho nhau, để mẹ vừa hiểu, vừa được chăm sóc.

Mỗi tuần thai trôi qua chỉ đến một lần trong đời. Mẹ xứng đáng đi qua từng tuần ấy thật trọn vẹn và an lòng.

Cần bác sĩ đồng hành?

Chị có điều băn khoăn về thai kỳ, sau sinh hay nội tiết, cứ nhắn cho bác sĩ. Đọc bài chỉ giúp chị hiểu, còn thăm khám mới giúp chị yên tâm.

Hotline: 035 469 6368  ·  Zalo: 096 730 2427
Phòng khám Sản phụ khoa Mai Phương

Nhắn Zalo cho bác sĩ

Posted on

10 dấu hiệu nguy hiểm trong thai kỳ mẹ bầu phải đi khám ngay (đừng đợi đến lịch hẹn)

10 dấu hiệu nguy hiểm trong thai kỳ mẹ bầu phải đi khám ngay (đừng đợi đến lịch hẹn)

Có một sự thực bác sĩ thường gặp. Khi có thai, nhiều mẹ bầu rất cẩn thận, khám theo từng mốc thai kỳ đúng hẹn để đảm bảo không bỏ sót những cột mốc quan trọng. Tuy nhiên, cũng có nhiều mẹ còn khá chủ quan, không lưu ý đi khám ngay khi cơ thể xuất hiện bất thường.

Bác sĩ nhớ mãi một tình huống. Một cô bầu nọ, ở giai đoạn thai sớm, bị ra máu nhưng không đi khám ngay vì nghĩ “chắc chỉ là chút máu báo, không sao đâu”. Đến khi cô đến phòng khám thì thai đã ngừng phát triển. Bác hiểu rằng kết quả ấy có thể không thay đổi được dù cô đến sớm hơn, nhưng điều bác tiếc nhất là cô đã phải trải qua những ngày chờ đợi trong lo âu, một mình, mà lẽ ra đã có thể được trấn an hoặc được can thiệp kịp thời hơn.

Bác kể câu chuyện này không phải để làm các mẹ sợ. Sự thật là phần lớn những thay đổi nhỏ trong thai kỳ đều bình thường, và mẹ không cần hoảng hốt với mỗi cơn khó chịu. Nhưng có một số dấu hiệu, cơ thể đang gửi tín hiệu rất rõ ràng rằng mẹ cần được bác sĩ thăm khám ngay, chứ không nên đợi đến lịch hẹn kế tiếp. Dưới đây là 10 dấu hiệu đó.

Trong ba tháng đầu

1. Ra máu âm đạo kèm đau bụng dưới từng cơn. Một chút máu báo có thể bình thường, nhưng nếu ra máu kèm đau bụng quặn từng cơn, mẹ nên đi khám ngay để bác sĩ kiểm tra tình trạng của thai.

2. Đau bụng dữ dội một bên. Đây là dấu hiệu mẹ tuyệt đối không được bỏ qua, vì có thể liên quan đến thai ngoài tử cung, một tình trạng cần xử trí sớm.

3. Nôn ói liên tục, không ăn uống được, tiểu ít. Nghén là chuyện thường, nhưng khi mẹ nôn đến mức không giữ được thức ăn nước uống, người mệt lả, tiểu ít, đó có thể là dấu hiệu mất nước cần được hỗ trợ y tế.

Trong ba tháng giữa và cuối

4. Thai máy yếu hẳn hoặc ngừng máy. Khi mẹ đã quen với nhịp máy của con mà bỗng thấy con máy yếu đi rõ rệt hoặc im ắng quá nửa ngày, hãy đến bệnh viện kiểm tra ngay, đừng chờ.

5. Ra nước ối bất thường trước ngày dự sinh. Nếu mẹ thấy nước chảy ra ướt đẫm, khác hẳn với dịch tiết thường ngày, đó có thể là rỉ ối hoặc vỡ ối non, cần được khám sớm.

6. Đau đầu dữ dội kèm hoa mắt và phù mặt, phù tay. Bộ ba dấu hiệu này có thể cảnh báo tiền sản giật, một tình trạng nguy hiểm cho cả mẹ và con, đặc biệt trong nửa sau thai kỳ.

7. Ra máu đỏ tươi với lượng nhiều. Khác với máu báo, máu đỏ tươi ra nhiều ở giai đoạn sau là dấu hiệu mẹ cần đến bệnh viện ngay lập tức.

8. Sốt cao trên 38,5 độ C. Sốt cao trong thai kỳ không nên tự ý chịu đựng hay tự mua thuốc, mẹ nên đi khám để tìm nguyên nhân và được xử trí an toàn cho con.

9. Co thắt tử cung đều đặn trước tuần 37. Những cơn gò đến đều và mau trước tuần 37 có thể là dấu hiệu dọa sinh non, cần được theo dõi kịp thời.

10. Đau bụng trên dữ dội kèm buồn nôn. Cơn đau vùng bụng trên, nhất là khi đi cùng buồn nôn ở nửa sau thai kỳ, đôi khi liên quan đến tiền sản giật hoặc vấn đề ở gan, mẹ không nên xem nhẹ.

Nguyên tắc vàng bác sĩ muốn mẹ nhớ

Với thai kỳ, đi khám thừa một lần còn hơn đến muộn một phút. Không một bài viết nào, kể cả bài này, có thể thay thế việc một bác sĩ trực tiếp thăm khám cho mẹ. Mục đích của bài viết chỉ là giúp mẹ nhận ra đâu là lúc cần nhấc điện thoại và đến bệnh viện, thay vì ngồi nhà tra cứu trong lo lắng.

Nếu mẹ băn khoăn không biết một dấu hiệu là bình thường hay bất thường, hãy cứ đi khám. Không một bác sĩ nào trách mẹ vì đã cẩn thận với con cả.

👉 Bác sĩ đã soạn sẵn “Cẩm nang dấu hiệu nguy hiểm theo từng tam cá nguyệt” để mẹ tải về, in ra và dán nơi dễ thấy, để những lúc lo lắng mẹ biết ngay mình cần làm gì. [Tải miễn phí tại đây].

Và nếu mẹ mong muốn được đồng hành sát sao suốt cả thai kỳ, biết trước mỗi tuần cần lưu ý điều gì, mẹ có thể tìm hiểu chương trình Đồng hành thai kỳ của bác sĩ.

Đọc thêm: Vì sao mẹ bầu cần một lộ trình theo từng tuần, thay vì google mỗi lần lo lắng

Posted on

Phục hồi sau sinh, hành trình mẹ cần được yêu thương!

Phục hồi sau sinh, hành trình mẹ cần được yêu thương!

🌸 Ai cũng hỏi em bé có khỏe không. Nhưng đã bao lâu rồi chưa có ai hỏi: “Mẹ có khỏe không?” ❤️

Read more: Phục hồi sau sinh, hành trình mẹ cần được yêu thương!

Khoảnh khắc nghe tiếng con khóc chào đời là một trong những giây phút hạnh phúc nhất của người phụ nữ. Từ đó, mọi sự quan tâm dường như đều dành cho em bé: con bú có đủ không, con ngủ có ngon không, con có tăng cân tốt không…

Nhưng có một người thường bị lãng quên trong hành trình ấy: chính là người mẹ.

Sau sinh, cơ thể người phụ nữ vừa trải qua một cuộc “vượt cạn” đầy thử thách. Dù sinh thường hay sinh mổ, cơ thể đều cần thời gian để hồi phục. Không ít mẹ gặp tình trạng mệt mỏi kéo dài, đau lưng, mất ngủ, tiểu són khi ho hoặc cười lớn, thậm chí cảm thấy áp lực và dễ xúc động hơn trước.

Điều quan trọng là những thay đổi này không nên được xem là “chuyện bình thường phải chịu đựng”. Phục hồi sau sinh đúng cách sẽ giúp mẹ khỏe mạnh hơn, tự tin hơn và tận hưởng hành trình làm mẹ một cách trọn vẹn.

Vì sao phục hồi sau sinh lại quan trọng?

Quá trình mang thai và sinh nở ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Tử cung cần thời gian để co hồi, nội tiết tố thay đổi liên tục, các cơ vùng bụng và sàn chậu bị giãn ra sau nhiều tháng mang thai.

Nếu không được chăm sóc đúng cách, mẹ có thể gặp các vấn đề như đau vùng chậu, tiểu không kiểm soát, sa tạng chậu, đau lưng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống sau này.

Những việc mẹ nên làm sau sinh

1. Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc

Giấc ngủ giúp cơ thể phục hồi và tái tạo năng lượng. Mẹ nên tranh thủ nghỉ ngơi khi em bé ngủ và đừng ngần ngại nhờ người thân hỗ trợ chăm sóc bé.

2. Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng

Một chế độ ăn cân bằng với đủ đạm, rau xanh, trái cây và uống đủ nước sẽ giúp cơ thể nhanh hồi phục, đồng thời hỗ trợ nguồn sữa cho bé.

3. Vận động phù hợp

Sau khi được bác sĩ cho phép, mẹ nên bắt đầu các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ hoặc các bài tập phục hồi phù hợp. Việc vận động sớm giúp tăng tuần hoàn máu và giảm tình trạng đau mỏi.

4. Quan tâm đến sức khỏe sàn chậu

Sàn chậu là nhóm cơ nâng đỡ tử cung, bàng quang và trực tràng. Sau sinh, nhóm cơ này thường bị suy yếu. Việc đánh giá và tập phục hồi sàn chậu giúp giảm nguy cơ tiểu són, sa tạng chậu và cải thiện chất lượng cuộc sống lâu dài.

5. Khám hậu sản đúng hẹn

Khám hậu sản không chỉ để kiểm tra vết mổ hay vết khâu tầng sinh môn mà còn giúp bác sĩ đánh giá toàn diện sức khỏe của mẹ, tư vấn ngừa thai và hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Thời điểm khám tốt nhất là 6 tuần sau sinh.

Mẹ khỏe mạnh – Gia đình hạnh phúc

Chăm sóc em bé là điều tuyệt vời, nhưng đừng quên chăm sóc chính mình. Một người mẹ khỏe mạnh về thể chất và tinh thần sẽ có nhiều năng lượng hơn để yêu thương, chăm sóc và đồng hành cùng con.

Hãy nhớ rằng, sau sinh không phải là lúc mẹ phải cố gắng chịu đựng mọi thứ một mình. Mẹ cũng xứng đáng được quan tâm, được nghỉ ngơi và được chăm sóc như cách mẹ đang chăm sóc con mỗi ngày.

Đọc thêm: Giảm cân sau sinh: vì sao khó đến vậy và làm sao giảm an toàn mà không mất sữa

Đọc thêm: Mẹ sau sinh nên bổ sung gì, con nên bổ sung gì? Bác sĩ sản giải đáp

Posted on

Chuẩn bị mang thai, bước khởi đầu quan trọng cho một thai kỳ khỏe mạnh

Chuẩn bị mang thai, bước khởi đầu quan trọng cho một thai kỳ khỏe mạnh

Mang thai là một hành trình đặc biệt trong cuộc đời của người phụ nữ. Tuy nhiên, để có một thai kỳ khỏe mạnh và em bé phát triển tốt ngay từ những ngày đầu tiên, việc chuẩn bị trước khi mang thai đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Read more: Chuẩn bị mang thai, bước khởi đầu quan trọng cho một thai kỳ khỏe mạnh

Vì sao cần chuẩn bị trước khi mang thai?

Nhiều người cho rằng chỉ cần có thai rồi mới bắt đầu chăm sóc sức khỏe. Thực tế, những tuần đầu của thai kỳ là giai đoạn các cơ quan quan trọng của thai nhi hình thành. Nếu cơ thể người mẹ được chuẩn bị tốt từ trước, nguy cơ gặp các vấn đề trong thai kỳ sẽ giảm đáng kể.

Chuẩn bị mang thai giúp:

  • Tăng khả năng thụ thai tự nhiên.
  • Giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh cho thai nhi.
  • Hạn chế các biến chứng trong thai kỳ.
  • Giúp mẹ có sức khỏe tốt để đồng hành cùng con suốt 9 tháng 10 ngày.

Những việc nên làm trước khi mang thai

1. Khám sức khỏe tiền thai

Khám tiền thai giúp đánh giá tổng quát tình trạng sức khỏe của cả vợ và chồng. Bác sĩ sẽ tư vấn các xét nghiệm cần thiết, phát hiện sớm những bệnh lý có thể ảnh hưởng đến việc mang thai và đưa ra hướng xử trí phù hợp. Khám phụ khoa cũng là một bước quan trọng trong quá trình chuẩn bị mang thai.

2. Tiêm ngừa đầy đủ

Một số bệnh truyền nhiễm có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi nếu người mẹ mắc phải trong thai kỳ. Vì vậy, nên kiểm tra tình trạng miễn dịch và tiêm ngừa các vaccine cần thiết trước khi mang thai theo hướng dẫn của bác sĩ.

3. Bổ sung axit folic

Axit folic là vi chất rất quan trọng giúp giảm nguy cơ các bất thường liên quan đến sự phát triển của thai nhi. Phụ nữ nên bắt đầu bổ sung axit folic ít nhất 1–3 tháng trước khi có kế hoạch mang thai.

4. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân hoặc thiếu cân đều có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và sức khỏe thai kỳ. Một chế độ ăn uống cân bằng kết hợp vận động thường xuyên sẽ giúp cơ thể đạt trạng thái tốt nhất trước khi mang thai.

5. Xây dựng lối sống lành mạnh

Hạn chế thức khuya, giảm căng thẳng, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và duy trì vận động đều đặn là những thói quen có lợi cho sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng.

Người chồng cũng cần chuẩn bị

Không chỉ người vợ, người chồng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị cho thai kỳ. Chế độ dinh dưỡng hợp lý, sinh hoạt điều độ và kiểm tra sức khỏe sinh sản giúp nâng cao chất lượng tinh trùng và tăng cơ hội thụ thai thành công.

Kết luận

Một thai kỳ khỏe mạnh bắt đầu từ sự chuẩn bị chủ động. Việc khám tiền thai, bổ sung dinh dưỡng phù hợp, tiêm ngừa đầy đủ và xây dựng lối sống lành mạnh sẽ giúp các cặp vợ chồng tự tin hơn trên hành trình chào đón em bé yêu.

Nếu bạn đang có kế hoạch mang thai trong thời gian tới, hãy dành thời gian chuẩn bị ngay từ hôm nay. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng chính là món quà đầu tiên cha mẹ dành cho con yêu của mình.

Proudly powered by WordPress